مزاج شناسی

مزاج شناسی:

مزاج شناسی يكي از اصولی ترین مفاهيم اساسي طب فارسي (ITM) است و شناسايي اين مفهوم براي ارائه توصيه هاي مختلف مراقبت هاي بهداشتي و درمان بيماران از اهميت بسياري برخوردار است.

در طب سنتی ایرانی، شاخص های مختلف می توانند نشان دهنده‌ مزاج افراد باشند. یکی از عواملی که در مزاج افراد کاملا مشهود است، میزان خوشبختی و سعادت شخص است. مطالعات موجود در چند دهه اخیر نشان می دهد، افرادی با مزاج گرم شخصیت شاد تر و خوشبخت تری نسبت به افرادی با طبع سرد دارند.  

 

رفتار افراد بر اساس مزاج شناسی

مزاج اصطلاحی است که از گذشته در میان پزشکان باستان و طبیبان ایرانی از آن برای تشخیص بیماری و نحوه درمان استفاده شده است.

 

طبق کتب مزاج شناسی طب فارسی (PM)، خلق و خوی افراد اثر مستقیمی با عناصر چهارگانه (آب، خاک، باد و آتش) دارد.

به طور کلی تمام انسان های کره زمین دارای طبع تعاملی و میانگین هستند.انسان ها هم چنین بر اساس معیار سنی، جنسی، محل زندگی و ... نیز دارای طبع مشخص هستند. مزاج تعاملی تعیین کننده سلامت شخص است.

 

 

مزاج شناسی نقش مهمی در تشخیص سلامت و بیماری ها دارد. برای تعیین مزاج، پزشک طب سنتی باید شکل ظاهری، آناتومی بدن، مو، خواب و بیدار بودن، کیفیت عملکرد اعضای بدن، مواد زائد بدن، حالات روحی و با توجه به چهره شناسی افراد با قاطعیت مزاج شخص را تشخیص دهد.

 

 

علاوه بر مفاهیم گفته شده در مورد مزاج شناسی میزان اسیدیته خون، سطح هورمون تیروئید، هموستاز بدن، هورمون های عصبی و غدد درون ریز و سایر نشان گرهای زیستی نقش مهمی در تعیین مزاج دارند پس تنها راه شناخت مزاج به منظور جلوگیری از بیماری ها مراجعه به پزشک طب سنتی است.

 

عوامل موثر بر مزاج شناسی

 

طبع شناسی:

طبع شناسی رابطه مستقیمی با مزاج شناسی دارد. در واقع با استفاده از طبع بدن و دیگر فاکتورها پزشک اقدام به درمان بیماری می کند.

طبق طب سنتی ایرانی تمام اجزای بدن دارای طبع و غذای مخصوص به خود هستند. در واقع نا منظمی در طبع فکری، شنوایی، دهانی، بینایی، بویایی، جنسی و لامسه باعث ایجاد بیماری در بدن می شود.

طبق علم مزاج شناسی غذاهایی که دو بار در به وقت صبح و عصر میل می شود، باید بر اساس فصول سال و شرایط جغرافیایی سازگار با مزاج و طبع افراد باشد.

 

طبع شناسی عقل و خیال

محتوای تفکر فردی مثبت یا منفی به عنوان یک غذای خیالی در نظر گرفته می شود. این امر به طور مستقیم بر آمادگی ذهنی و جسمی تأثیر می گذارد و می تواند مزاج متعادل را مختل کند.

افکار مثبت و احساساتی مانند اعتماد به نفس، اعتماد به خدا، اعتماد به دیگران، مهربانی و عشق و ...  همگی تأثیر مثبتی بر سلامت و رفاه انسان دارند. برعکس ، افکار و احساسات منفی مانند سرخوردگی و ناامیدی ، بدبینی و بی اعتمادی به دیگران ،اختلاف و ... به عنوان یک آفت در برابر سلامتی و دلایل خلقی تلقی می شوند.

اطبا طب سنتی عقیده دارند که خواراک خیال و فکر رابطه مستقیمی با آمادگی ذهنی افراد دارد.

 

طبع شناسی گوش و شنوایی

غذای گوش شامل تمام صدا هایی است که ما در اطراف می شنویم. صداهای طبیعی و کلمات معنوی مانند شنیدن صدای رودخانه یا صدای باران می تواند یک غذای مفید برای گوش باشد.هر گونه صدای بلند یا برآمده از خشم می تواند باید عدم تعادل در طبع گوش شود. از دیدگاه طب اسلامی مناسب ترین غذای گوش صدای قرآن یا اذان است.

 

طبع شناسی چشم و بینایی

غذای بینایی شامل تمام منظره هایی است که در محدوده دید انسان می باشد. تمام این تصاویر و منظره ها بر تفکر وی تاثیرگذار است. صحنه های زیبا و طبیعی تقریباً دارای طبع گرم هستند و به تعادل و خوی انسان کمک می کنند. صحنه های ترسناک مانند سوگواری، خودکشی، ناراحتی دیگران و ... باعث اختلال در مزاج افراد می شوند. پزشکان طب سنتی از طریق چشم و علم عنبیه شناسی می توانند به بیماری های درونی بدن پی ببرند.

 

طبع بینی و بویایی

غذای بینی بوییدن عطر یک گل است. تمامی بو های طبیعی باعث تعدیل مزاج می شوند. به طور مثال بوئیدن گل سرخ در فصل زمستان به علت طبع گرمش باعث جلوگیری از سرماخوردگی می شود. وجود تمامی بو های مصنوعی نظیر ادکلن ها تعدیل مزاج را به دنبال دارد.

 

طبع و مزاج شناسی بینی و بویایی

 

طبع پوست و لامسه

لمس کردن تمام چیز های طبیعی می تواند عامل تعدیل مزاج باشد و در مقابل لمس مصنوعات می تواند عامل اختلال لامسه شود.

 

غذای جنسی

اطبا طب سنتی بر این عقیده هستند که سخن گفتن انسان ها، ابراز عشق، دوست داشتن و دوست داشته شدن غذای جنسی را تعیین می کند. تکلم و برداشت انسان از واژه به واژه سخن دیگری می تواند عامل تعادل مزاج یا بر هم ریختگی مزاج و طبع باشد.

 

غذا و احساسات اعضای مختلف بدن بر اساس مزاج

انواع مزاج:

با توجه به طب سنتی ایرانی بر اساس مزاج شناسی مزاج ها چهارنوع ساده ی سرد، گرم، تر، خشک و چهار نوع مزاج مرکب شامل مزاج گرم وخشک (صفراوی)، گرم و تر (دموی)، سرد و خشک (سوداوی)،سرد و تر (بلغمی) وجود دارد.

به افراد با طبع گرم وخشک، افراد صفراوی میگویند.

به افراد با طبع گرم و تر، افراد دموی میگویند.

به افراد با طبع سرد وخشک، افراد سوداوی میگویند.

به افراد با طبع سرد و تر، افراد بلغمی میگویند.

 

پزشکان طب سنتی ایرانی معتقدند كه سلامتی انسان زمانی محقق می شود كه هر چهار مایعات طبیعی بدن شامل خون یا دم، بلغم، صفرا و سودا در حالت تعادل قرار بگیرند. این تعادل وابسته به فرآیند هضم از طریق دستگاه گوارش، کبد، خون و سلول ها است.

مزاج شناسی اساس طب سنتی ایران است. نخستین عاملی که باعث بر هم ریختگی مزاج می شود غذا است.

خوردن غذا بدون دانش مزاج شناسی و یا اختلال در فرآیندهای فیزیولوژیکی طبیعی باعث عدم تعادل مزاج و منجر به اختلالات جسمی و روحی شود.

هوا، حرکت بدن، خوابیدن، زمان بیداری، حرکت ذهنی و ... از جمله اصولی ترین نکات حفظ سلامت انسان است.

 

غذا مطابق با مزاج شناسی

 

افراد با توجه به مزاج خود باید غذایی مطابق با آن مصرف کنند.

 

غذا شامل کلیه غذاهای خوراکی ها و نوشیدنی هایی است که معمولاً توسط شخص مصرف می شود. طبق ITM، مواد غذایی خوراکی برای تأمین تناسب اندام قبل از خواص باید حلال باشند. دانشمندان ITM معتقدند كه خداوند سلامت انسان را در غذاهاي غیر حلال و بيمار قرار نداده است.

غذای خوراکی برای رسیدن به بهترین آمادگی جسمی و روحی باید با طبع فرد سازگار باشد. در غیر این صورت، می تواند باعث عدم تعادل در مزاج شخص شود و بستری را برای بیماری فراهم کند.

 

طبق علم مزاج شناسی هر خوراکی از خلوص خاصی برخوردار است، پس بهتر است آن را همراه اصلاح کننده یا مصلح  مصرف کرد. برای مثال ماهی طبع سردی دارد، پس باید آن را با ادویه های گرمی نظیر فلفل، زنجبیل، دارچین، نعنا یا خرما مصرف کرد.

مصرف هم زمان دو خوراکی با طبع مشابه ممنوع است. از این رو مصرف ماهی همراه با ماست از نظر طب سنتی ممنوع است.

 

مصرف غذا ها با توجه به اصول مزاج شناسی و رعایت مصلح

 

مزاج غذایی باید با فصل سال سازگار باشد. زیرا هر فصلی حال و هوای خاصی دارد. به عنوان مثال، زمستان دارای هوای سرد و خنک است، بنابراین مصرف غذاهای گرم در این فصل با تناسب اندام سازگارتر است. علاوه بر این، شرایط جغرافیایی مختلف زیستگاه بر مزاج و خلق و خوی انسان تأثیر می گذارد. به عنوان مثال، اگر در مناطقی که آب و هوای گرم و مرطوب دارد غذاهای خشک سرد مصرف شود، سلامت انسان تضمین خواهد شد.

غذا باید مغذی باشد. هضم غذایی مغذی باعث افزایش انرژی، ساخت خون، شوخ طبعی و خنده می شود.

 

غذای مطابق با مزاج عامل افزایش انرژی و خنده

پزشکان طب سنتی ایرانی بر کمبود غذای خوراکی تأکید دارند. طبق این جمله، بهترین برنامه برای وعده های غذایی اصلی، مصرف روزانه دو بار  یک وعده غذایی کامل صبح و برنامه دوم در عصر است. میوه و سایر خوراکی های مناسب را می توان برای ناهار و سایر زمان های میان وعده میل کرد.

اصل کلی پاراگراف بالا جمله زیر است:

"هرگز چیزی نخورید مگر اینکه احساس گرسنگی کنید و قبل از اینکه کاملاً سیر شوید، از خوردن غذا خودداری کنید."

 برخی از رفتارهای سالم نسبت به غذا بسیار حائز اهمیت است. آدابی نظیر شستن دست قبل از غذا، شروع غذا با نمک، جویدن کامل غذا و اتمام غذا با کمی شیرینی طبیعی می تواند کمک زیادی به گوارش غذا و تعادل مزاج می کند.

 

 

آموزش مزاج شناسی:

برای تدریس علم مزاج شناسی، به آموزش مواردی همچون شناخت مزاج ذاتی ،شناخت مزاج ناشی از بیماری،مزاج عناصر،مزاج گیاهان دارویی،انتخاب نوع درمان با توجه به شناخت مزاج هر فرد پرداخته می شود.برای آموزش این مبحث گسترده در ایران، خیلی از کلینیک ها و پزشکان طب سنتی به تدریس مباحث آن به صورت تخصصی میپردازند و کلاس ها و اساتید زیادی در ایران برای این آموزش وجود دارند.از جمله این اساتید، خانم دکتر صمیمی فام در منطقه ی پونک تهران هستند که به طرز و شیوه ای حرفه ای به آموزش مزاج شناسی میپردازند.

 

تست مزاج شناسی

تست مزاج شناسی:

جدیدترین و بهترین تست های مزاج شناسی، در مطب دکتر وحیده صمیمی فام جهت تشخیص مزاج ذاتی و مزاج ناشی از بیماری برای انتخاب بهترین روش درمان صورت می گیرد.تست های مزاج شناسی، تست ها و آزمون هایی هستند که دکتر متخصص، در جهت ارزیابی وضعیت بیمار برای تشخیص مزاجش انجام میدهد و از این تست ها، مزاج اصلی و پایه ای بیمار را بدست می آورد و سپس به مزاجی که ناشی از بیماری است دست پیدا میکند و از این طریق تلاش میکند تا با بهترین روش گیاهی و سنتی، مزاج بیمار را به حالت پایه ی آن برگرداند.این تست ها به صورت آنلاین و مجازی هم در اینترنت موجود میباشد و فرد میتواند با پاسخ به سوالات تخصصی مزاج خود را بدست بیاورد.ولی همانطور که گفتیم بهترین روش تشخیص مزاج پایه و تشخیص مزاج بیماری مراجع به پزشک متخصص و مجرب است.

مزاج شناسی در طب سنتی:

در علم وسیع طب سنتی، یکی از موارد تشخیصی برای درمان، مزاج شناسی است.با دست یافتن به مزاج عناصر، فصل ها،محل زندگی، افراد و غذاها می توان به سبکی از زندگی سالم و درمان های ریشه ای رسید.پس همانطور که قبلا گفتیم مزاج شناسی میتواند خیلی به کیفیت و بهبود زندگی کمک کند و حتی روحی و ذهنی هم فرد زندگی بهتری دارد.

آموزش مزاج شناسی دکتر وحیده صمیمی فام :

دکتر وحیده صمیمی فام، دکترای طب سنتی از مالزی، با بهترین متود و روش ها به آموزش مزاج شناسی و روش های تشخیص بیماری و درمان آن ها به صورت مجازی و آنلاین و هم به صورت حضوری مشغول هستند.برای اطلاعات بیشتر به پیج اینستاگرام ایشان مراجعه کنید.

@tabib.bashi

دوره های مزاج شناسی خانم دکتر صمیمی فام، دارای سر فصل های مهم مزاج شناسی از مبتدی تا پیشرفته است که با شیوه ای پله به پله و مرحله به مرحله با دانشجویان محترم مطالب را پیش میبرند و با مثال و تمثیل این مباحث را برای دانشجویان باز میکنند تا یادگیری مطالب به صورت آسان و سریع باشد.آموزش علوم مزاج شناسی، با شیوه ای نوین در کلینیک خانم دکتر صمیمی فام به صورت آنلاین هم برگزار میشود و دانشجویان میتوانند برای شرکت در این دوره ها به پیج ایشان یا کانال تلگرامی ایشان مراجعه کنند تا در صورت برگزاری دوره و کارگاه ها از آن ها مطلع شوند.

 

مشترک شدن در خبرنامه

برای اطلاع از تازه های دنیای داروهای گیاهی در خبرنامه سایت مشترک شوید.